عناصر بصری در مبانی هنرهای تجسمی

عناصر بصری در مبانی هنرهای تجسمی

1-نقطه در مبانی هنرهای تجسمی

نقظه شاید بسیار کوچک باشد اما تاثیر ‌بسیار ‌مهمی دارد. نقطه اولین عنصر بصری و مبدا پیدایش فرم است. نقطه ساده ترین عناصر بصری در مبانی هنرهای تجسمی می باشد. اما وجود آن باعث افزایش ارزش تصویری تازه ای می شود. نقطه می تواند از نظر شکل متفاوت باشد اما رایج ترین حالت آن به شکل دایره است. به ندرت آن را می توان به شکل ها و‌حالت های دیگر دید.

دانستن این تعاریف الفبای آموزش نقاشی بزرگسالان – طراحی می باشد.

در یک تعریف کلی نقطه را می توان به اولین تاثیر یک شی مثل مداد و گچ بر روی صفحه می گذارد تعریف کرد. نقطه ممکن است در‌ بعد های سطح، حجم و… مطرح شود. نقطه را از‌ نظر تصویری می‌توانیم به این گونه معرفی کنیم: کوچکترین جلوه و نمود بصری یک عنصر است.

هر نقطه دارای مفهوم و جلوه خاص تصویری از جمله مرکزیت و ایستا است. خصوصا اگر به صورت واحد در سطح یا فضا مطرح شود. نقطه دارای انرژی بسیار است. انرژی نقطه بسیار متراکم و در درون آن نهفته است. هرگاه نقطه به صورت واحد مطرح شود ارزش تصویری مستقلی را به خود میگیرد.

از تکرار‌ نقطه در یک مسیر و جهت خط پدیدار میشود. از تکرار نقطه در کنار یک دیگر به شکل منظم یا غیر منظم، شکل بدست آمده جلوه سطح را خواهد داشت. حتی از برخورد دو خط باهم نقطه ای به وجود می آید که به منزله تاکید است.

گاهی نقطه می تواند یک عنصر تصویری مثبت یا یک عنصر منفی در به وجود آوردن ترکیب باشد. به طور مثال در ترکیب های سیاه و سفید به سهولت می توان مفهوم مثبت و منفی را نشان داد. با تکرار نقطه در ترکیب های متنوع مفهوم ریتم را می توان شناخت و یکی از عوامل بسیار مهم در ترکیب ها در نظر گرفته میشود. نقطه به عنوان عنصر اصلی در فرم، در دو سر یک خط قرار دارد یا اینکه از برخورد محل دو خط بوجود می آید.


2-خط در مبانی هنرهای تجسمی

دومین عنصر بصری و تجسمی خط می باشد که به حالات و فرم های مختلف وجود دارد. خط یکی از مهمترین عناصر بصری در مبانی هنرهای تجسمی می باشد که شکل دهنده موضوعات هنری است. از نظر ریاضی امتداد نقطه در سطح یا در فضاست. اما بهتر است بگوییم که دارای واقعیت طولی است و فاقد عرض و عمق است.

از‌ نظر دیگر خط را می توانیم به این گونه که نقطه  ایستایست که در اثر نیرویی که از یک جهت به او وارد آمده، حالت ایستایی خود را از دست داده و به صورت عنصری فعال تبدیل شده است. این کاملا بر‌خلاف نقطه است.

نقطه دارای انرژی ساکن و متمرکز است. خط دارای انرژی فعال و متحرک است. از‌ نظر بصری، عینیت پدیده ها و واقعیت ها با خط ارزش تجسمی می یابد. گاهی خط محیطی را نشان می دهد.

گاهی اوقات تفاوت حجم و سطح را نشان می دهد. بر خلاف تعریف فلسفی خط، که آن را عنصری یک بعدی در نظر می گیرد از نظر تجسمی خط با انواع مختلف آن، نازک و کلفت یا ضعیف و قوی مفاهیم و تعاریف گوناگونی را در‌بر میگیرد.

خاصیت روانی و بصری خط بسته به انواع خط دارد و هر نوع آن بیان تصویری خاصی را در پی دارد. به طور مثال خط عمود نشان دهنده ایستایی،تعادل، قدرت مندیست. در حالی که خطوط افقی معرف تعادل، آرامش و سکون است.

خطوط مورب دارای جلوه نا پایداری بوده و با حرکت مهیج همراه است. در خطوط منحنی حس نرمی و لغزندگی را همراه با ملایمت منتقل می کند. خطوط مواج، مارپیچ، دندانه دار و …. تصویری متفاوت و ارزشی خاص به ما منتقل می کنند.

ما با توجه به حالات روحی و احساساتمان نوعی از خط را به نمایش می گذاریم. این مفهوم از دوران کودکی که به صادقانه ترین حالت احساسی هستند و بدون هیچ الگویی خط خطی می کنند، صادق است.


3-سطح

سطح سومین عنصر تصویری و تجسمی است که دارای دو بعد طول و عرض است. تعریف ریاضی و هندسی سطح از حرکت خط در فضا و در جهت مخالف حرکت اصلی خود است. نقطه اولین مولد فرم و فضا تعریف می شود که هرگاه از یک جهت رشد کند به خط تبدیل شده می شود.

اگر در تمام جهات رشد کند به صفحه‌ تبدیل میشود. از خصوصیات بصری و مشخصات سطح، شکل آن است که با خط پیرامونی آن قابل تشخیص است. در عین حال دارای خواص نقطه و خط نیز می باشد.

عناصر بصری در مبانی هنرهای تجسمی
عناصر بصری در مبانی هنرهای تجسمی

سطح مانند نقطه و خط تصویری فاقد عمق است و به صورت منفی قابل ادراک می باشد. سطح مثبت وابسته به احجام و اشیایی است که دارای واقعیت سه بعدی هستند مانند سیب، میز و ….سطح منفی نیز پدیده ای قابل ادراک است که در فاصله میان دو حجم یا در میان شئ سه بعدی قرار دارد. مانند فضای مربوط به سطح یک پنجره باز.


4-حجم

حجم عبارت است از‌ یک‌ عنصر تصویری که دارای سه بعد طول، عرض و‌عمق است. حجم عبارتست از سطحی که در‌فضا حرکت نموده و از جهت سطح خود در عمق گسترش‌ یافته است. در واقع حجم همان نقطه ای است که از تمام ابعاد پیرامون خود به جهات اطراف‌ حرکت نموده و منبسط شده است. در‌حجم ها سه عامل اولیه یعنی نقطه، خط و سطح وجودی اساسی و ضروری دارند.

حجم ها ممکن است دارای نظم هندسی یا فرم نامنظم تشکیل شوند. آنها از سه فرم مثلث، دایره،مربع تشکیل شود. مانند:مکعب، منشور،مخروط و …. از خصوصیات اولیه حجم این است که قسمتی از فضا را تصرف می کند. تصور حجم به دو صورت امکان پذیر است. اولی‌حجمی تو پر که قسمت داخلی آن را ماده ای اشغال کرده یا حجمی تو خالی. یا این که فقط سطوح جانبی آن پوشیده شده است.

همان طور که شکل بیشتر  وابسته به سطح است و صفت مشخصه آن محسوب می شود.فرم نیز وابسته به حجم بوده و به عنوان اولین صفت حجم به شمار می آید.

هر‌اثر هنری حتی در مراحل اولیه، نشانگر حالات عاطفی و اندیشه طراح است. طراح با استفاده از تجربیات و مهارت هایی که آموخته باید عناصر بصری در مبانی هنرهای تجسمی درستی را انتخاب و استفاده کند. البته که هر چه ترکیب با اصول و مقررات هنری پیش برود اثرش گویا تر و موثر تر خواهد بود.

برای اطلاع از شرایط ثبت نام آموزش نقاشی مقدماتی در آموزشگاه نقاشی ارژنگ کلیک کنید.

پیشنهاد می کنیم از صفحه اینستاگرام آموزشگاه نقاشی ارژنگ دیدن کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *